De Tell

"De Balikh?" vraag ik, onschuldig.
"Reusachtig grote ruïneheuvels liggen langs die rivier", antwoordt Max met ontzag.

(Agatha Christie-Mallowan, in: Come, Tell Me How You Live)

Max Mallowan, tijdens zijn archeologische veldwerk bijgestaan door zijn echtgenote Agatha Christie (inderdaad, de auteur van bestsellers), was niet de eerste westerling die de Balikh vallei in Noord-Syrië bezocht. Hij was wel de eerste die er in de jaren '30 archeologisch onderzoek deed.

Mallowans enthousiasme verdween snel. Na een kort verblijf in de toen nog wildwestachtige Balikh verwees hij de gehele vallei naar de marges van de geschiedenis.

In 1986 maakt Peter Akkermans in de Balikh vallei een begin met de opgravingen op Tell Sabi Abyad, de 'Heuvel van de Witte Jongen'. De opgravingen zijn succesvol en vinden sindsdien elk jaar plaats, onder de vlag van het Rijksmuseum van Oudheden. De Balikh vallei blijkt een archeologisch Eldorado!

Tell Sabi Abyad is een middelgrote ruïneheuvel ('tell' in het Arabisch), ongeveer 10 meter hoog en 5 hectare in omvang. De dorpelingen weten zeker dat het er spookt: een 'witte jongen' waart er 's nachts rond. Misschien dat de heuvel daarom de 'Heuvel van de Witte Jongen' heet.

De heuvel ligt op ongeveer 30 kilometer van de Turkse grens, niet ver van de Balikh rivier. Dat is een kleine zijrivier van de Eufraat die bij de Turkse grens ontspringt en bij de Syrische stad Raqqa in de Eufraat stroomt. In principe staat er het hele jaar water in de rivier. Voor de steppes van Noord-Syrië is de Balikh daarom een belangrijke waterbron. De Syrische steppe rondom de Balikh rivier is een prachtige, uitgestrekte vlakte. In de oudheid woonden hier veel mensen. Overal zijn kleine en grote ruïneheuvels te zien: majestueuze onderbrekingen in het vlakke landschap.

We concentreren ons op twee belangrijke en tot dusverre nauwelijks onderzochte periodes. Enerzijds richten we onze aandacht op de sociale en economische ontwikkelingen in het Late Neolithicum (ca. 6800-5300 voor Christus). Tegelijkertijd proberen we inzicht te krijgen in de manier waarop de Assyriërs in de Late Bronstijd (ca. 1300-1100 voor Christus) de verre buitengewesten van hun koninkrijk bestuurden.

We graven een aantal ruïneheuvels op. Tell Sabi Abyad zelf met aan de voet daarvan een Laat-Neolithisch dorp en op de top een Assyrische nederzetting. Daarnaast graven we op Tell Sabi Abyad II, en op Khirbet esh-Shenef, twee kleine Neolithisch dorpjes. Verder doen we een veldverkenning om inzicht te krijgen in de menselijke bewoning in de vallei door de tijd heen.

Het onderzoek vindt plaats in goede samenwerking met de Syrische Oudheidkundige Dienst en de Nederlandse ambassade te Damascus. Financiële en materiële ondersteuning krijgen we van Syria Shell Petroleum Development B.V. en van diverse privé-sponsors. Een internationaal team van archeologen en specialisten is betrokken bij het onderzoek.

Graag willen we onszelf en ons project aan u voorstellen. Lees wat we doen, en bezoek de opgraving. Neem een kijkje in ons opgravingshuis in Syrië, en maak kennis met het Sabi-Abyadteam. Geniet van de Syrische gastvrijheid, en doe alsof u thuis bent. Zoals de Syriers zelf zeggen:

...ahlan wa sahlan, welkom!