Khirbet esh-Shenef

Khirbet esh-Shenef is een klein heuveltje, nauwelijks een kwart hectare groot en niet hoger dan 2 meter. Je ziet het pas als je er met je neus bovenop staat. Scherven en andere vondsten op de oppervlakte van de heuvel deden vermoeden dat hier de resten van een bijna 8000 jaar oud prehistorisch dorpje te vinden waren. Twee seizoenen van opgraving (in 1988 en 1991) gaven ons gelijk. Overal kwamen sporen van muren, vloeren, haardplaatsen, etc., te voorschijn. Zo'n 350 m2 van het prehistorische dorpje hebben we opgegraven.

We dateren de nederzetting in de late Halaf-periode, rond 5600 voor Christus.

Het dorpje maakt een open indruk en ziet er op het eerste gezicht slordig opgebouwd uit. Bij nader inzien blijkt toch enige planning. Een groot rechthoekig gebouw domineert de zuidoosthoek van het dorpje. Waarschijnlijk is dit gebouw niet gebruikt om in te wonen, maar om graan of andere producten in op te slaan.

Om het rechthoekige gebouw staat een aantal grote, ronde gebouwen, elk 3-4 m in diameter (de zogenaamde tholoi), die kenmerkend zijn voor de Halaf-cultuur. De haardplaatsen en huishoudelijke gebruiksvoorwerpen erin suggereren dat de ronde gebouwen vooral een woonfunctie hadden. Ten noorden van dit alles vinden we een concentratie van ovens en een aantal opslagfaciliteiten.

Een karakteristieke vorm is de z.g. Trichterrandbecher: diepe geknikte kommen met een steile, naar buiten gebogen rand. Uit de beschildering van het aardewerk blijkt een voorkeur voor geometrische motieven, maar gestileerde voorstellingen van runderen komen ook vaak voor.

De jacht op wild was belangrijk voor de inwoners van Khirbet esh-Shenef. Ruim een-derde van alle dierlijk botmateriaal behoort aan wilde dieren. Vooral op de onager en de gazelle werd gejaagd.

Het dorpje te Khirbet esh-Shenef is niet lang achtereen bewoond geweest, waarschijnlijk hooguit één of twee generaties. Om onduidelijke redenen wordt het dorp rond 5600 voor Christus verlaten. Duizenden jaren lang ligt de heuvel er verlaten bij.  

Pas in de Late Bronstijd, rond 1200 voor Christus, wordt Khirbet esh-Shenef opnieuw kort bewoond. Er moet een Assyrisch boerderijtje hebben gestaan, waarschijnlijk uit dezelfde tijd als de versterkte Assyrische nederzetting op Tell Sabi Abyad.